Sầu riêng nghịch vụ hoạt động thế nào, và vì sao tháng sáu vẫn hở
Nhà cung cấp nào cũng nói có sầu riêng quanh năm. Hỏi tháng nào ra từ vùng nào, cuộc nói chuyện ngắn lại rất nhanh.
Ba mùa, không phải một
Sầu riêng Việt Nam không ra từ một vụ thu hoạch. Nó ra từ ít nhất ba, và chúng nằm ở những khoảng khác nhau trong năm:
- Đồng bằng, chính vụ — khoảng tháng 3 tới tháng 5. Vụ truyền thống ở Bến Tre, Tiền Giang và Vĩnh Long.
- Đồng bằng, nghịch vụ — khoảng tháng 11 tới tháng 3. Do xử lý mà có, không phải tự nhiên. Nói kỹ ở dưới.
- Tây Nguyên — khoảng tháng 8 tới tháng 10. Vụ Đắk Lắk, hiện là sản lượng lớn nhất nước.
Nối đầu đuôi lại, ba mùa phủ khoảng mười tháng. Không phủ mười hai.
"Nghịch vụ" thực chất là gì
Nhà vườn miền Tây xử lý ra hoa ngoài khung tự nhiên bằng cách xiết nước — ngưng tưới và đậy màng phủ để giữ đất khô, rồi cho nước lại để kích ra hoa vào đúng ngày đã chọn. Đây là kỹ thuật vùng này làm hàng chục năm, và là lý do sầu riêng Việt Nam tới được thị trường xuất khẩu vào những tháng cả Đông Nam Á không có hàng.
Nó cũng rất khắc nghiệt với cây. Ép quá tay là mất luôn vụ sau. Một nhà vườn làm giỏi việc này đang ra quyết định cho hai năm, không phải hai tháng — và đó chính là lý do quan hệ giữa nhà xuất khẩu với nhà vườn ở đây quan trọng hơn một mức giá.
Tháng sáu và tháng bảy
Giữa lúc chính vụ đồng bằng kết thúc và vụ Tây Nguyên bắt đầu có một quãng hở thật. Nó ngắn, nó đoán trước được, và không kỹ thuật nào lấp kín được hoàn toàn.
Thứ lấp được nó là hàng cấp đông. Sầu riêng cấp đông nguyên trái và cơm cấp đông, sản xuất trong chính vụ và giữ ở −18 °C, xuất quanh năm với hạn dùng hai mươi bốn tháng. Nếu kênh bán của quý vị nhận được hàng đông thì nguồn hàng thực sự liên tục. Nếu không, hãy lên kế hoạch trước cho tháng sáu và tháng bảy thay vì bị bất ngờ.
Nên hỏi nhà cung cấp điều gì
- Tháng nào ra từ vùng nào?
- Bạn có nhà máy của mình ở Tây Nguyên, hay mua vụ đó vào?
- Tháng sáu bạn xuất cái gì?
Câu cuối là câu hữu ích nhất. Ai trả lời "giống mọi tháng khác" thì hoặc đang mua lại của người khác, hoặc chưa từng nghĩ tới.
Chúng tôi đứng ở đâu. Vườn ở đồng bằng chạy cả chính vụ lẫn nghịch vụ, cộng nhà máy của mình ở Đắk Lắk cho vụ Tây Nguyên — khoảng mười tháng hàng tươi, phần còn lại do hàng cấp đông lấp.